Navigate / search

Örgütlenme Özgürlüğü ve Katılım Hakkı Konusunda Uluslararası Mevzuat ve Standartlar

1-Örgütlenme Özgürlüğü ve Katılım Hakkı Konusunda Uluslararası Mevzuat ve Standartlar

2-Giriş

3-Uluslararası Sözleşmelerin Önemi

4-Uluslararası Sözleşmeler

  • Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Madde 11)
  • İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (Madde 20)
  • BM Medeni Siyasal Haklar Sözleşmesi (Madde 22)
  • BM Irk Ayrımcılığının Her Türlü Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme’si (Madde 5 (d))
  • Avrupa Birliği Temel Haklar (2000) Şartı (Madde 12)
  • Paris Şartı
  • Avrupa Sosyal Şartı (Madde 5)
  • İstanbul Belgesi (Para. 27)
  • Evrensel Olarak Tanınan İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Geliştirilmesi ve Korunmasında Bireylerin, Grupların ve Toplumsal Kuruluşların Hakları ve Sorumlulukları Üzerine Bildirge (Madde 8)
  • Document of the OSCE Moscow Meeting, 1991, (Para. 43)
  • Recommendation CM/Rec(2007)14 on the legal status of NGOs in Europe, (Paras. 12, 76 and 77)
  • Katılımın Değerlendirilmesi, Denetlenmesi ve İzlenmesi İle Yerel ve Bölgesel Düzeyde Katılım Politikası Hakkında Üye Devletler Bakanlar Komitesi’nin R(2009)2 Sayılı Tavsiye Kararı
  • Avrupa Yerel Yönetim Özerklik Şartı
  • Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi Madde 15
  • Bağımsız Ülkelerde Yerli ve Kabile Halkları ile ilgili 169 sayılı ILO Sözleşmesi Madde 6
  • Çocuk Hakları Sözleşmesi (Madde 15)
  • Bütün Kişilerin Zorla Kaybedilmeden Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme (imza yok) (Madde 24)
  • Aarhus sözleşmesi (Madde 3-4-5-6-7-8-9)
  • Tüm Göçmen İşçilerin Ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme Madde 26-36-40
  • Ulusal Azınlıkların Korunmasına İlişkin Çerçeve Sözleşme Madde 7-8-15-17
  • Yabancıların Yerel Düzeyde Kamu Hayatına Katılma Sözleşmesi Madde 3-4-5
  • Engelli Kişilerin Haklarına Dair Uluslararası Sözleşme Madde 29
  • Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi Madde 7-14
  • İnsani Boyut Konferansı Kopenhag Belgesi
  • İnsan Hakları Savunucularını Koruma ve Etkinliklerini Desteklemeye yönelik Avrupa Konseyi Çalışmaları üzerine Bakanlar Komitesi’nin Bildirgesi
  • Evrensel Olarak Tanınan İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Geliştirilmesi ve Korunmasında Bireylerin, Grupların ve Toplumsal Kuruluşların Hakları ve Sorumlulukları Üzerine Bildirge Madde 8

 

 

 

 

 

 

 

Örgütlenme Özgürlüğü ve Katılım Hakkı Konusunda Uluslararası Mevzuat ve Standartlar

Giriş

Sivil toplum örgütlerinin kurulması, çalışması ve güvence altına alınması birçok uluslararası sözleşme, içtihat ve bağlayıcı olmayan hukuk ile belirlenmiştir.

STÖ’lerin yerel, ulusal ve uluslararası düzeydeki tüm politika ve mevzuat oluşturma süreçlerine katılımının sağlanması, STÖ’lerin kamu kurumlarının her düzeyi ile diyalog içinde olması ve her türlü resmi bilgiye zamanında erişiminin sağlanması da yine uluslararası mevzuat tarafından güvence altına alınmıştır.

Örgütlenme özgürlüğü ve katılım haklarının yanında; ifade özgürlüğü, toplanma hakkı, bilgi edinme hakkı, adalete erişim ve nefret söylemi gibi başka haklar da önem kazanmaktadır.

Uluslararası Sözleşmelerin Önemi

Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin niteliği Anayasa’nın 90. maddesi son fıkrasının son cümlesi ile belirtilmiştir:

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.”

Bu doğrultuda uluslararası sözleşmeler Türkiye hukukunun bir parçası haline gelmiş ve yasalar hiyerarşisi bakımından yasalardan üsttedir. Dolayısıyla ulusal mevzuattan kaynaklanacak bir sorunla karşılaşıldığında uluslararası sözleşmelere dayanmak hak arayışında önem kazanmıştır.

Dikkat edilmesi gereken noktalardan biri ise kabul edilen uluslararası sözleşmelerin kimi maddelerine kabul eden devlet tarafından çekince koyulmuş olmasıdır. Çekinceli maddeler özgürlük ve katılım açısından sorgulanmaya açık olsalar da, bir hak arama süreci içerisinde dayanak olamayacak maddelerdir.

Örgütlenme özgürlüğü ve katılım konusunda uluslararası sözleşmeler ve ilgili maddelerini aşağıda bulabilirsiniz:

Tag: uluslararası sözleşmeler, uluslararası, Anayasa,

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Madde 11)

Madde 11

 

Dernek Kurma ve Toplantı Özgürlüğü

 

  1. Herkes asayişi bozmayan toplantılar yapmak, dernek kurmak, ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak haklarına sahiptir.

 

  1. Bu hakların kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplum içinde ulusal güvenliğin, kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli olanlar dışındaki sınırlamalara tabi tutulamaz. Bu madde, silahlı kuvvetler, kolluk kuvvetleri veya devlet idaresi mensuplarınca yukarda anılan haklarını kullanılmasına meşru sınırlamalar getirilmesine engel değildir.

Tag: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, örgütlenme özgürlüğü, toplantı özgürlüğü, sendika, AB, Avrupa Birliği

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (Madde 20)

Madde 20

  1. Herkes, barış içinde toplanma ve örgütlenme hakkına sahiptir.
  2. Hiç kimse, bir örgüte üye olmaya zorlanamaz.

Tag: İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, toplantı ve örgütlenme özgürlüğü, toplanma özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü, BM, Birleşmiş Milletler

BM Medeni Siyasal Haklar Sözleşmesi (Madde 22)

  1. Herkesin, kendi çıkarlarını korumak için sendikalar kurmak ya da bunlara girmek hakkı da dahil olmak üzere, başkalarıyla bir araya gelip dernek kurma hakkı vardır.
  2. Bu hakkın kullanılmasına, yasalara uygun olarak konulmuş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik ya da kamu güvenliği, kamu düzeni bakımından ve kamu sağlığının, genel ahlakın korunması ya da başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması bakımından gerekli olan sınırlamalardan başka sınırlama getirilemez. Bu madde, silahlı kuvvetler ya da polis teşkilatı mensuplarına bu hakkın kullanılmasında yasal sınırlamalar konulmasını engellemez.
  3. Bu maddenin hiçbir hükmü, Sendika Kurma Özgürlüğü ve Sendika Hakkının Korunmasına İlişkin 1948 tarihli Uluslararası Çalışma Örgütü Sözleşmesi’ne Taraf olan Devletlere, bu Sözleşme’de öngörülen güvencelere zarar verecek yasama tedbirleri alma ya da hukuki uygulamalarda bulunma yetkisini vermez.

Tag: Medeni Siyasal Haklar Sözleşmesi, sendika, örgütlenme özgürlüğü, BM, Birleşmiş Milletler

BM Irk Ayrımcılığının Her Türlü Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme’si (Madde 5 (d))

Sözleşme’nin 2 nci maddesinde sayılan temel yükümlülüklere uygun olarak, Taraf Devletler her şekliyle ırk ayrımcılığını yasaklamak ve ortadan kaldırmak ve ırk, renk ya da ulusal veya etnik köken ayrımı yapmaksızın, özellikle aşağıdaki haklardan yararlanmada herkesin kanun önünde eşitlik hakkını garanti altına almak yükümlülüğünü üstlenirler.

viii) Fikir ve ifade özgürlüğü hakkı

  1. ix) Barışçı toplanma ve dernek kurma hakkı

 

Tag: Irk Ayrımcılığının Her Türlü Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme, toplanma ve örgütlenme hakkı, toplanma hakkı, örgütlenme hakkı, BM, Birleşmiş Milletler, Fikir ve ifade özgürlüğü hakkı, eşitlik, ifade özgürlüğü

 

 

Avrupa Birliği Temel Haklar (2000) Şartı (Madde 12)

Madde 12. – Toplanma ve örgütlenme özgürlüğü

  1. Herkes, barışçıl bir biçimde toplanma özgürlüğü ile her düzeyde, özellikle siyaset, sendika ve yurttaşlıkla ilgili konularda örgütlenme özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu, herkesin kendi çıkarlarını korumak için sendika kurma ve sendikalara girme hakkını da içerir.
  2. Birlik düzeyindeki siyasi partiler, Birliğin vatandaşlarının siyasi iradesinin ifade edilmesine katkıda bulunurlar.

 

Tag: Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı,  toplantı özgürlüğü, sendika, AB, Avrupa Birliği, örgütlenme özgürlüğü, siyasi parti

 

Avrupa’nın Geleceği İçin Paris Şartı

Hükümet Dışı Örgütler

Hükümet dışı örgütlerin, dini ve diğer gruplar ile bireylerin AGİK hedeflerinin gerçekleşmesi için oynadıkları önemli rolü hatırlatarak ve AGİK taahhütlerinin katılan devletler tarafından yerine getirilmesine yönelik faaliyetlerini daha da kolaylaştırmayı sürdüreceğiz. Bu örgütler, gruplar ve bireyler önemli görevlerini yerine getirebilmek için,  AGİK’in faaliyetlerine ve yeni yapılarına, uygun bir şekilde katılmalıdırlar.

Tag: AGİK, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı, Avrupa’nın Geleceği İçin Paris Şartı, Paris Şartı, AB, Avrupa Birliği, örgütlenme özgürlüğü,

 

Avrupa Sosyal Şartı (Madde 5)

Örgütlenme hakkı

Akit Taraflar, çalışanların ve işverenlerin ekonomik ve sosyal çıkarlarını korumak için yerel, ulusal ve uluslararası örgütler kurma ve bu örgütlere üye olma özgürlüğünü sağlamak veya desteklemek amacıyla ulusal yasanın bu özgürlüğü zedelemesini veya zedeleyici biçimde uygulanmasını önlemeyi taahhüt ederler.

Bu maddede öngörülen güvencelerin, güvenlik güçleri bakımından hangi ölçüde uygulanacağı ulusal yasalarla ya da yönetmeliklerle belirlenir. Bu güvencelerin silahlı kuvvetler mensuplarına uygulanmasına ilişkin ilke ile bu kesime hangi düzeyde uygulanacağı, yine ulusal yasalar ya da yönetmeliklerle saptanır.

 

Tag: Avrupa Sosyal Şartı, AB, Avrupa Birliği, örgütlenme özgürlüğü, ekonomik haklar, sosyal haklar,

 

Istanbul Belgesi (Para. 27)

  1. Hükümet dışı örgütler (STK) insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğünü geliştirmek konusunda önemli bir rol oynar. Güçlü bir sivil toplumun içsel bir unsurudurlar. STK’ların sivil toplumu geliştirmek ve insan hakları ve temel özgürlüklere saygının artması konusunda tüm katkılarının sağlanması konusunda yeteneklerinin artırılması güvencesi verilmektedir.

 

Tag: STÖ, STK, insan hakları, temel özgürlükler, demokrasi, hukukun üstünlüğü

 

Evrensel Olarak Tanınan İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Geliştirilmesi ve Korunmasında Bireylerin, Grupların ve Toplumsal Kuruluşların Hakları ve Sorumlulukları Üzerine Bildirge (8. Madde)

  1. Herkes, bireysel olarak ve diğerleriyle birlikte, ayrım gözetilmeksizin, ülkesinin yönetiminde ve kamu işlerinin yürütülmesinde yer alma imkanına etkin şekilde erişim hakkına sahiptir.
  2. Bu, diğer hususlar meyanında, kamu işleriyle ilgilenen hükümet organlarına, kurumlarına ve kuruluşlarına işleyişleriyle ilgili eleştirileri ve önerileri sunma ve insan hakları ve temel özgürlüklerin geliştirilmesini, korunmasını ve gerçekleştirilmesini aksatabilecek ya da engelleyebilecek hususlara dikkat çekme hakkını da kapsamaktadır.

Tag: katılım, erişim, insan hakları, temel özgürlükler, BM, Birleşmiş Milletler,

 

Document of the OSCE Moscow Meeting, 1991, (Para. 43)

(43) The participating States will recognize as NGOs those which declare themselves as such, according to existing national procedures, and will facilitate the ability of such organizations to conduct their national activities freely on their territories; to that effect they will

(43.1) – endeavour to seek ways of further strengthening modalities for contacts and exchanges of views between NGOs and relevant national authorities and governmental institutions;

(43.2) – endeavour to facilitate visits to their countries by NGOs from within any of the participating States in order to observe human dimension conditions;

(43.3) – welcome NGO activities, including, inter alia, observing compliance with CSCE commitments in the field of the human dimension;

(43.4) – allow NGOs, in view of their important function within the human dimension of the CSCE, to convey their views to their own governments and the governments of all the other participating States during the future work of the CSCE on the human dimension.

(43.5) During the future work of the CSCE on the human dimension, NGOs will have the opportunity to distribute written contributions on specific issues of the human dimension of the CSCE to all delegations.

(43.6) The CSCE Secretariat will, within the framework of the resources at its disposal, respond favourably to requests by NGOs for non-restricted documents of the CSCE.

 

Recommendation CM/Rec(2007)14 on the legal status of NGOs in Europe, Paras. 12, 76 and 77  II. Objectives 12. NGOs should be free to undertake research, education and advocacy on issues of public debate, regardless of whether the position taken is in accord with government policy or requires a change in the law.  VIII. Participation in decision making 76. Governmental and quasi-governmental mechanisms at all levels should ensure the effective participation of NGOs without discrimination in dialogue and consultation on public policy objectives and decisions. Such participation should ensure the free expression of the diversity of people’s opinions as to the functioning of society. This participation and co-operation should be facilitated by ensuring appropriate disclosure or access to official information. 77. NGOs should be consulted during the drafting of primary and secondary legislation which affects their status, financing or spheres of operation.  Explanatory Memorandum  Paragraph 12 37. The ability of NGOs to undertake research, education and advocacy on issues of public debate will often be crucial in the pursuit of their objectives. It would be pointless of them to undertake such research, education and advocacy if they were not also able to disagree with governmental policy or propose changes in the law.

Paragraph 76 135. Notwithstanding the different perspective of NGOs and public authorities, it is in their common interest and that of society as a whole for them to have available effective mechanisms for consultation and dialogue so that their expertise is fully exploited. Certainly competent and responsible input by NGOs to the process of public policy formulation can contribute greatly to efforts to find solutions to the many problems that need to be addressed. 136. Although direct consultation and dialogue with all interested NGOs may not be feasible in every instance, the adoption of techniques to facilitate their input through bodies playing a co-ordinating role should be encouraged. 137. No NGO should be excluded from participation on a discriminatory basis and the expression of a diversity of views should be ensured. 138. The quality of the input of NGOs should not be undermined by inappropriate restrictions on access to official information.  Paragraph 77 139. It is essential that NGOs not only be consulted about matters connected with their objectives but also on proposed changes to the law which have the potential to affect their ability to pursue those objectives. Such consultation is needed not only because such changes could directly affect their interests and the effectiveness of the important contribution that they are able to make to democratic societies but also because their operational experience is likely to give them useful insight into the feasibility of what is being proposed

 

Recommendation CM/Rec(2007)14 on the legal status of NGOs in Europe, (Paras. 12, 76 and 77)

  1. NGOs should be free to undertake research, education and advocacy on issues of public debate, regardless of whether the position taken is in accord with government policy or requires a change in the law.

VIII. Participation in decision making

  1. Governmental and quasi-governmental mechanisms at all levels should ensure the effective participation of NGOs without discrimination in dialogue and consultation on public policy objectives and decisions. Such participation should ensure the free expression of the diversity of people’s opinions as to the functioning of society. This participation and co-operation should be facilitated by ensuring appropriate disclosure or access to official information.
  2. NGOs should be consulted during the drafting of primary and secondary legislation which affects their status, financing or spheres of operation.

Explanatory Memorandum  Paragraph 12 37.

The ability of NGOs to undertake research, education and advocacy on issues of public debate will often be crucial in the pursuit of their objectives. It would be pointless of them to undertake such research, education and advocacy if they were not also able to disagree with governmental policy or propose changes in the law.

Paragraph 76 135. Notwithstanding the different perspective of NGOs and public authorities, it is in their common interest and that of society as a whole for them to have available effective mechanisms for consultation and dialogue so that their expertise is fully exploited. Certainly competent and responsible input by NGOs to the process of public policy formulation can contribute greatly to efforts to find solutions to the many problems that need to be addressed.

  1. Although direct consultation and dialogue with all interested NGOs may not be feasible in every instance, the adoption of techniques to facilitate their input through bodies playing a co-ordinating role should be encouraged.
  2. No NGO should be excluded from participation on a discriminatory basis and the expression of a diversity of views should be ensured.
  3. The quality of the input of NGOs should not be undermined by inappropriate restrictions on access to official information.

Paragraph 77 139. It is essential that NGOs not only be consulted about matters connected with their objectives but also on proposed changes to the law which have the potential to affect their ability to pursue those objectives. Such consultation is needed not only because such changes could directly affect their interests and the effectiveness of the important contribution that they are able to make to democratic societies but also because their operational experience is likely to give them useful insight into the feasibility of what is being proposed.

 

Katılımın Değerlendirilmesi, Denetlenmesi ve İzlenmesi İle Yerel ve Bölgesel Düzeyde Katılım Politikası Hakkında Üye Devletler Bakanlar Komitesi’nin R(2009)2 Sayılı Tavsiye Kararı

Tavsiye Kararı’nda, Konsey’e üye Devletlerin hükümetlerine, aşağıdaki hususlar tavsiye edilmektedir:

  1. Aşağıdakileri yapmak üzere, yerel ve bölgesel yönetimler ve yerel yönetim birlikleri dahil olmak üzere, diğer paydaşlarla uygun hallerde işbirliği yapmak:
  2. Politika belirleyiciler, uygulayıcılar ve akademik kurumlar dahil olmak üzere araştırmacılar arasında işbirliğini geliştirecek biçimde, yerel ve bölgesel düzeyde demokratik katılımı ve etkilerini değerlendirmek veya değerlendirme çalışmalarını yoğunlaştırmak
  3. Bu tavsiye kararına ekli CLEAR aracı gibi analitik araçların kullanılmasını ve bu araçların elde ettiği sonuçların paylaşılmasını desteklemek
  4. Demokrasinin işleyişi hakkında vatandaş bilincini ve anlayışını yükseltmek ve vatandaşların katılımını artırmak amacıyla, yerel yönetimleri tüm potansiyellerini sonuna kadar kullanmaya teşvik etmek;
  5. Katılımda genel trendleri izleme ve analiz etme işleri yapmak veya yoğunlaştırmak;
  6. Yerel yönetimler ve yerel yönetim birlikleri dahil olmak üzere diğer paydaşlar arasında, uygun hallerde, uluslararası deneyim alışverişi yapılmasını ve başarılı yöntemlerin paylaşılmasını teşvik etmek;
  7. Yerel yönetim çerçevesini düzenleme sorumluluğunun bölgesel yönetim düzeyine emanet edildiği hallerde; bölgesel yönetimleri, yukarıda paragraf 1 ve 2’de öngörülen önlemleri uygulamaya teşvik etmek;

 

Tag: katılım, AB, Avrupa Birliği, yerel yönetim, bölgesel yönetim,

 

 

 

 

Avrupa Yerel Yönetim Özerklik Şartı

İşbu Şartı imzalayan Avrupa Konseyi üyesi Devletler, Avrupa Konseyinin amacının üyeleri  arasında ortak mirasları  olan ideal ve ilkeleri  korumak ve gerçekleştirmek için daha ileri bir birlik sağlamak olduğunu düşünerek,

Bu amacın gerçekleşmesinin yollarından birisinin idarî alanda anlaşmalar yapmak olduğunu düşünerek,

Yerel Makamların her türlü demokratik rejimin ana temellerinden biri olduğunu düşünerek,

Vatandaşların kamu işlerinin sevk ve idaresine katılma hakkının Avrupa Konseyine üye Devletlerin timinin paylaştığı demokratik ilkelerden biri olduğunu düşünerek,

Bu hakkın doğrudan kullanım alanının yerel düzeyde olduğuna kani olarak,

Gerçek yetkilerle donatılmış yerel makamların varlığının hem etkili hem de vatandaşlara yakın bir yönetimi sağlayacağına kani olarak,

Değişik Avrupa ülkelerinde özerk yerel yönetimlerin korunması ve güçlendirilmesinin demokratik ilkelere ve idarede ademi merkeziyetçiliğe dayanan bir Avrupa oluşturulmasında önemli katkı sağlayacağını düşünerek,

Bunun demokratik bir şekilde oluşan karar organlarına ve sorumlulukları bakımından, bu sorumlulukların kullanılmasındaki olanak ve yöntemler bakımından ve bu sorumlulukların karşılanması için gerekli kaynaklar bakımından geniş bir özerkliğe sahip yerel makamların varlığını gerektirdiğini teyit ederek,

Madde 2 – Özerk yerel yönetimlerin anayasal ve hukuki dayanağı

Özerk yerel yönetimler ilkesi ulusal mevzuatla ve uygun olduğu durumlarda anayasa ile tanınacaktır.

Madde 3 – Özerk yerel yönetim kavramı

Özerk yerel yönetim kavramı yerel makamların, kanunlarla belirtilen sınırlar çerçevesinde, kamu işlerinin önemli bir bölümünü kendi sorumlulukları altında ve yerel nüfusun çıkarları doğrultusunda düzenleme ve yönetme hakkı ve imkanı anlamını taşır.

Bu hak, doğrudan, eşit ve genel oya dayanan gizli seçim sistemine göre serbestçe seçilmiş üyelerden oluşan ve kendilerine karşı sorumlu yürütme organlarına sahip olabilen meclisler veya kurul toplantıları tarafından kullanılacaktır. Bu hüküm, mevzuatın olanak verdiği durumlarda, vatandaşlardan oluşan meclislere, referandumlara veya vatandaşların doğrudan katılımına olanak veren öteki yöntemlere başvurulabilmesini hiç bir şekilde etkilemeyecektir.

Madde 4 – Özerk yerel yönetimin kapsamı

Yerel yönetimlerin temel yetki ve sorumlulukları anayasa ya da kanun ile belirlenecektir. Bununla beraber, bu hüküm yerel yönetimlere kanuna uygun olarak belirli amaçlar için yetki ve sorumluluk verilmesine engel teşkil etmez.

Yerel yönetimler, kanun tarafından belirlenen sınırlar içerisinde, yetki alanlarının dışında bırakılmış olmayan veya başka herhangi bir makamın görevlendirilmemiş olduğu tüm konularda faaliyette bulunmak açısından tam takdir hakkına sahip olacaklardır.

Kamu sorumlulukları genellikle ve tercihen vatandaşa en yakın olan makamlar tarafından kullanılacaktır. Sorumluluğun bir başka makama verilmesinde, görevin kapsam ve niteliği ile yetkinlik ve ekonomi gerekleri göz önünde bulundurulmalıdır.

Yerel makamlara verilen yetkiler normal olarak tam ve münhasırdır. Kanunda öngörülen durumların dışında, bu yetkiler öteki merkezi veya bölgesel makamlar tarafından zayıflatılamaz veya sınırlandırılamaz.

Yerel makamların merkezi veya bölgesel bir makam tarafından yetkilendirildiği durumlarda, bu yetkilerin yerel koşullarla uyumlu olarak kullanılabilmesine yerel makamlara olanaklar ölçüsünde takdir hakkı tanınacaktır.

Yerel makamları doğrudan ilgilendiren tüm konulara ilişkin planlama ve karar alma süreçleri içinde, kendileriyle olanaklar ölçüsünde zamanında ve uygun biçimde danışılacaktır.

Madde 5 -Yerel Yönetim sınırlarının korunması

Yerel yönetimlerin sınırlarında, mevzuatın elverdiği durumlarda ve mümkünse bir referandum yoluyla ilgili yerel topluluklara önceden danışılmadan değişiklik yapılamaz.

Madde 6 – Yerel makamların görevleri için gereken uygun idarî örgütlenme ve kaynaklar

Kanunla düzenlenmiş daha genel hükümlere halel getirmemek koşuluyla, yerel makamlar kendi iç idarî örgütlenmelerini, bunları yerel ihtiyaçlarla uyumlu kılmak ve etkin idare sağlamak amacıyla, kendileri kararlaştırabileceklerdir.

Yerel yönetimlerde görevlilerin çalışma koşulları liyakat ve yeteneğe göre yüksek nitelikli eleman istihdamına imkan verecek ölçüde olmalıdır; bu amaçla yeterli eğitim olanaklıyla ücret ve mesleki ilerleme olanakları sağlanmalıdır.

Madde 7 – Yerel düzeydeki sorumlulukların kullanılma koşulları

Yerel düzeyde seçilmiş temsilcilerin görev koşulları görevlilerin serbestçe yerine getirilmesi olanağı sağlayabilmelidir.

Görev koşulları söz konusu görevin yürütülmesi sırasında yapılacak masrafların uygun biçimde mali tazminiyle birlikte, uygunsa, kazanç kaybının tazminine veya yapılan işin karşılığında ücra ve buna tekabül eden sosyal sigorta primlerinin ödenmesine olanak sağlayacaktır.

Yerel olarak seçilmiş kişilerin görevleriyle bağdaşmayacak işlev veya faaliyetler kanunla veya temel hukuki ilkelere göre belirlenir.

Madde 8 -Yerel makamların faaliyetlerinin idarî denetimi

Yerel makamların her türlü idarî denetimi ancak kanunlarla veya anayasa ile belirlenmiş durumlarda ve yöntemlerle gerçekleştirilebilir.

Yerel makamların idarî denetimi normal olarak sadece kanunla veya anayasal ilkelerle uygunluk sağlamak amacıyla yapılacaktır. Bununla beraber, üst makamlar yerel makamları yetkili kıldıkları işlerin gereğine göre yapılıp yapılmadığını idarî denetime tabi tutabileceklerdir.

Yerel makamların idarî denetimi, denetleyen makamın müdahalesinin korunması amaçlanan çıkarların önemiyle orantılı olarak sınırlandırılmasını sağlayacak biçimde yapılmalıdır.

Madde 9 – Yerel makamların mali kaynakları

Ulusal ekonomik politika çerçevesinde, yerel makamlara kendi yetkileri dahilinde serbestçe kullanabilecekleri mali kaynaklar sağlanacaktır.

Yerel makamların mali kaynakları anayasa ve kanunla belirlenen sorumluluklarla orantılı olacaktır.

Yerel makamların malî kaynaklarının en azından bir bölümü oranlarını kendilerinin kanunun koyduğu sınırlar dahilinde belirleyebilecekleri yerel ve vergi ve harçlardan sağlanacaktır.

Yerel makamlara sağlanan kaynakların dayandığı malî sistemler, görevin yürütülmesi için gereken harcamalardaki gerçek artışların mümkün olduğunca izlenebilmesine  olanak tanımaya yetecek ölçüde çeşitlilik arz etmeli ve esneklik taşımalıdır.

Malî bakımdan daha zayıf olan yerel makamların korunması, potansiyel malî kaynakların ve karşılanması gereken malî yükün eşitsiz dağılımının etkilerini ortadan kaldırmaya yönelik malî eşitleme yöntemlerinin veya buna eş önlemlerin alınmasını gerektirir. Bu yöntemler ve önlemler yerel makamların kendi sorumluluk alanlarında kullanabilecekleri takdir hakkını azaltmayacaktır.

Yeniden dağıtılan kaynakların yerel makamlara tahsisinin nasıl yapılacağı konusunda, kendilerine uygun bir biçimde danışılacaktır.

Mümkün olduğu ölçüde, yerel makamlara yapılan hibeler belli projelerin finansmanına tahsis edilme koşulu taşımayacaktır. Hibe verilmesi yerel makamların kendi yetki alanları içinde kendi politikalarına ilişkin olarak takdir hakkı kullanmadaki temel özgürlüklerine halel getirmeyecektir.

Yerel makamlar sermaye yatırımlarının finansmanı için kanunla belirlenen sınırlar içerisinde ulusal sermaye piyasasına girebileceklerdir.

Madde 10 – Yerel makamların birlik kurma ve birliklere katılma hakkı

Yerel makamlar yetkilerini kullanırken, ortak ilgi alanlarındaki görevlerini yerine getirebilmek amacıyla, başka yerel makamlarla işbirliği yapabilecekler ve kanunlar çerçevesinde birlikler kurabileceklerdir.

Her Devlet, yerel makamların ortak çıkarlarının korunması ve geliştirilmesi için birliklere üye olma ve uluslararası yerel makamlar birliklerine katılma hakkını tanıyacaktır.

Yerel makamlar, kanunla muhtemelen öngörülen şartlar dahilinde, başka Devletlerin yerel makamlarıyla işbirliği yapabilirler.

Madde 11 – Özerk yerel yönetimlerin yasal korunması

Yerel yönetimler kendi yetkilerinin serbestçe kullanımı ile anayasa veya ulusal mevzuat tarafından belirtilmiş olan özerk yönetim ilkelerine riayetin sağlanması amacıyla yargı yoluna başvurmak hakkına sahip olacaklardır.

Çekince konulan maddeler:

Madde 4, Paragraf 6 Yerel makamları doğrudan ilgilendirilen planlama ve karar süreçlerinde kendilerine danışılması

Madde 6, Paragraf 1 Yerel yönetimlerin iç örgütlenmelerin kendilerince belirlenmesi

Madde 7, Paragraf 3 Yerel olarak seçilmiş kişilerin görevleriyle bağdaşmayacak işlev ve faaliyetlerinin kanun ve temel hukuk ilkelerine göre belirlenmesi

Madde 8, Paragraf 3 Vesayet denetimine ancak, vesayetle korunmak istenen yararlarla orantılı olması durumunda izin verilmesi

Madde 9, Paragraf 4 Yerel yönetimlere kaynak sağlanmasında hizmet maliyetlerindeki artışların mümkün olduğunca hesaba katılması

Madde 9, Paragraf 6 Yeniden dağıtılacak mali kaynakların yerel makamlara tahsisinin nasıl yapılacağı konusunda, yerel yönetimlere önceden danışılması

Madde 9, Paragraf 7 Yapılacak mali yardımların, yerel yönetimlerin kendi politikalarını uygulama konusundaki temel özgürlüklerini mümkün olduğu ölçüde ortadan kaldırmaması

Madde 10, Paragraf 2 ve 3 Yerel yönetimlerin haklarını savunabilmeleri için uluslararası yerel yönetim birimleriyle işbirliği yapabilmeleri, uluslararası birliklere katılabilmeleri

Madde 11 Yerel yönetimlerin iç hukukta kendilerine tanınmış olan yetkileri serbestçe savunabilmek için yargı yoluna başvurabilmeleri

 

Tag: katılım, AB, Avrupa Birliği, yerel yönetim, bölgesel yönetim, özerklik

 

Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi Madde 15

  1. Bu Sözleşme’ye Taraf Devletler, herkesin:

(a) Kültürel yaşama katılma hakkına;

(b) Bilimsel ilerlemeden ve uygulamalarından yararlanma hakkına;

(c) Kendisinin yarattığı herhangi bir bilimsel, edebi ya da sanatsal üründen doğan maddi ve manevi çıkarların korunmasından yararlanma hakkına sahip olduğunu kabul ederler.

  1. Bu Sözleşme’ye Taraf Devletlerin, bu hakkın tam olarak kullanılmasını sağlama yönünde alacakları tedbirler, bilim ve kültürün korunması, geliştirilmesi ve yayılması için gerekli olan tedbirleri kapsayacaktır.
  2. Bu Sözleşme’ye Taraf Devletler, bilimsel araştırma ve yaratıcı faaliyetler için gerekli özgürlüğe saygı göstermekle yükümlüdürler.
  3. Bu Sözleşme’ye Taraf Devletler, bilimsel ve kültürel alanda uluslararası işbirliğinin ve temasların özendirilmesinden ve geliştirilmesinden doğacak yararları kabul ederler.

Tag: katılım, ekonomik haklar, sosyal haklar, kültürel haklar, BM, Birleşmiş Milletler

Bağımsız Ülkelerde Yerli ve Kabile Halkları ile ilgili 169 sayılı ILO Sözleşmesi Madde 6

  1. Bu Sözleşmenin maddelerinin uygulanmasında, hükümetler:

(a) ilgili kişilere onları doğrudan etkileyecek hukuki ve idari tedbirlere ilişkin olarak, uygun yöntemleri kullanarak, özellikle de onları temsil eden kuruluşlara danışacak

(b) onları ilgilendiren politika ve programlar konusunda seçilmiş kurum,  idari yapı ve diğer kuruluşlardaki karar almanın tüm seviyelerine nüfusun geri kalanının erişimi kadar özgürce katılımlarını sağlayacak yöntemler geliştirecek

(c) bu kişilerin kendi kurum ve insiyatiflerini geliştirmesi için yöntemler ortaya koyacak ve bu amaca hizmet etmek için uygun durumlarda gerekli kaynak sağlayacaktır.

 

Tag: katılım, BM, Birleşmiş Milletler, örgütlenme özgürlüğü

 

 

Çocuk Hakları Sözleşmesi (Madde 15)

 

1.Taraf Devletler, çocuğun dernek kurma ve barış içinde toplanma özgürlüklerine ilişkin haklarını kabul ederler.

2.Bu hakların kullanılması, ancak zorunlu kılınan ve demokratik bir toplumda gerekli olan ulusal güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni yararına olarak ya da kamu sağlığı ve ahlakın ya da başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amaçlarıyla yapılan sınırlandırmalardan başkalarıyla kısıtlandırılamaz.

Tag: katılım, BM, Birleşmiş Milletler, örgütlenme, çocuk, toplantı özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü,

 

Bütün Kişilerin Zorla Kaybedilmeden Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme (imza yok) (Madde 24)

  1. Taraf Devletlerden her biri, zorla kaybedilme olaylarındaki koşulların açığa çıkartılması ve mağdurlara yardım edilmesi yönünde girişimlerde bulunan örgütlenmelerin ve derneklerin kurulması ve bu tür örgütlenme ve derneklere serbestçe katılma hakkını güvence altına alacaktır.

Tag: katılım, BM, Birleşmiş Milletler, örgütlenme, örgütlenme özgürlüğü,

Çevre Konularında Bilgiye Erişim, Karar Vermeye Halkın Katılımı ve Yargıya Başvuru Sözleşmesi (Aarhus Sözleşmesi) (Madde 3-4-5-6-7-8-9)

Aarhus sözleşmesi, herkesin çevreyle ilgili bilgilere ulaşma, çevre ile ilgili konularda karar alma sürecine katılma ve yargı yoluna başvurma hakkının güvence altına alınması amacını taşır.

Madde 3 – Genel Hükümler

  1. Her bir taraf, bu Sözleşme hükümleri çerçevesinde, çevresel konularda bilgiye erişim, halkın katılımı ve yargıya başvuruyu teminen gerekli yasal, düzenleyici ve diğer önlemleri alacak ve bu kapsamda açık, şeffaf ve tutarlı bir çerçeve oluşturacaktır.
  2. Her bir Taraf, devlet memurlarının ve otoritelerinin halkın bilgiye erişiminde, karar verme sürecine katılımında ve çevresel konularda yargıya başvurusunda yardımcı olmalarını ve kılavuzluk yapmalarını sağlamak üzere çaba gösterecektir.
  3. Her bir Taraf, özellikle çevresel konularda bilgiye nasıl erişileceği, karar verme sürecine nasıl katılım sağlanacağı ve yargıya nasıl başvurulacağı konularında halk arasında çevresel eğitim düzeyini ve çevresel bilinci geliştirilecektir.
  4. Her bir Taraf, çevrenin korunmasına yardımcı olan derneklerin, organizasyonların ve grupların uygun bir şekilde tanınması ve bunlara destek verilmesi konusunda hükümler koyacak ve ulusal hukuk sisteminin bu yükümlülük ile uyumlu olmasını sağlayacaktır.
  5. Bu Sözleşmenin hükümleri, herhangi bir Tarafın bu Sözleşmenin gerektirdiklerinden daha fazla, çevresel konularda bilgiye erişim, karar alma sürecine daha geniş halkın katılımı ve daha geniş bir yargıya başvuru sağlayan önlemleri uygulama hakkını etkilemeyecektir.
  6. Bu Sözleşme, çevresel konularda bilgiye erişim, karar verme sürecine halkın katılımı ve yargıya başvuru için mevcut haklarda kayba neden olmayacaktır.
  7. Her bir Taraf, uluslar arası çevresel karar verme sürecinde ve çevre ile ilgili konularda uluslararası organizasyonların çerçevesini oluşturmasında, bu Sözleşmenin prensiplerinin uygulanmasının artmasına yardımcı olacaktır.
  8. Her bir Taraf, bu Sözleşmenin hükümleri ile uyumlu olarak haklarını kullanan insanların bundan ötürü herhangi bir şekilde cezalandırılmamasını, baskı altında tutulmamasını ve taciz edilmemesini garanti altına alacaktır. Bu hüküm, ulusal mahkemelerin yargısal işlemler için makul maliyetler belirleme yetkisini etkilemeyecektir.
  9. Bu Sözleşmenin ilgili hükümleri çerçevesinde, vatandaşlık, milliyet ve ikametgah ayrımı yapılmaksızın ve tüzel kişi olması durumunda nerede tescil edilmiş olduğu ya da faaliyetlerinin etkin merkezinin neresi olduğu konusunda ayırım yapılmaksızın, halk çevresel konularda bilgiye erişme, karar alma sürecine katılma olanağına ve yargıya başvuru hakkına sahip olacaktır.

Madde 4 Çevresel Bilgiye Erişim

  1. Her bir Taraf, bu maddenin aşağıdaki paragraflarında konu edildiği üzere, kamu otoriteleri tarafından, talep edildiği yerlerde, ulusal mevzuat çerçevesinde ve aşağıdaki (b) paragrafına tabi olmak üzere, çevresel bilgileri içeren gerçek belgelerin kopyaları dahil olmak üzere, çevresel bilgi talebine yanıt olarak, bu gibi bilgilerin:
  2. Menfaat ilişkisi aranmaksızın,
  3. Aş ağıdakiler olmadıkça talep edilen formda,
  4. Kamu otoritesi açısından diğer bir formda kullanılabilir kılmak mümkün ise ve bu durumda da bu bilgiyi bu formda vermenin nedenleri belirtilmiş ise
  5. Bilgi hali hazırda diğer bir formda mevcut ise,

Halkın kullanımına sunulmasını garanti edecektir.

  1. Yukarıda sözü edilen çevresel bilgi, mümkün olan en kısa sürede ve bilginin kapsam ve karmaşıklığı sürenin bilgi talebinden sonraki iki aya kadar uzatılmasını haklı göstermedikçe, bilgi talebinden sonraki bir ay içerisinde kullanılabilir kılacaktır.
  2. Aşağıdaki durumlarda çevresel bilgi talebi reddedilebilir:
  3. Eğer talebin sunulduğu kamu otoritesi, talep edilen bilgiye sahip değilse,
  4. Talep açık, anlaşılır ve makul değilse ya da çok genel formüle edilmişse,
  5. Eğer talep, tamamlanma yolunda materyali içeriyorsa ya da kamu yararı göz önünde bulundurularak ulusal hukuk ya da uygulamalarda bir muafiyet sağlanmış olması durumunda, kamu otoritelerinin iç yapısını ilgilendiriyor ise.
  6. Çevresel bilgi talebi, aşağıdaki durumlarda da reddedilebilir:
  7. Ulusal mevzuat çerçevesinde, kamu otoriteleri için gizliliğin öngörüldüğü yerlerde,
  8. Uluslar arası ilişkilerin, ulusal savunma ya da kamu güvenliği konularının olumsuz etkilendiği yerlerde,
  9. Adaletin işleyişinin, kişinin adil bir yargılama görme hakkının ya da kamu otoritesinin cezai ya da disiplin niteliğindeki bir soruşturma yürütmesi ehliyetinin olumsuz etkilendiği yerlerde,
  10. Ticari ya da endüstriyel bilginin, meşru ekonomik çıkarları korumak üzere, hukuk tarafından koruma altına alındığı durumlarda. Bu çerçevede, çevre korunması ile ilgili olan emisyonlar hakkındaki bilgiler açılacaktır.
  11. Fikri hakların olumsuz etkilendiği durumlarda,
  12. Gerçek kişilerin, bilgilerin kamuya açılması konusunda muvaffakat vermemesi ve bu hususun ulusal hukukta hükme bağlanmış olması durumunda,
  13. Bunu yapmak üzere, yasal bir zorunluluk altında olmaksızın ya da yasal zorunluluk altına sokulmaksızın talep edilen bilgileri sağlayan ve bu materyalin yayınlanmasına rıza göstermeyen üçüncü bir tarafın çıkarlarının olumsuz etkilenmesi durumunda,
  14. Üreme alanları, nadir türler vb. bilginin olumsuz etkilenmesi durumunda.

Yukarıda sözü edilen reddetme durumları, kamu yararı ve talep edilen bilginin çevreye verilen emisyonlar ile ilgili olup olmaması göz önünde bulundurularak kısıtlayıcı bir şekilde yorumlanacaktır.

  1. Bir kamu otoritesinin talep edilen bilgiye sahip olmaması durumunda, kamu otoritesi mümkün olan en kısa sürede başvuru sahibine, talep edilen bilgi için başvurunun mümkün olduğuna inandığı kurum/kuruluş hakkında bilgi verecek ya da bu talebi ilgili otoriteye iletecek ve başvuru sahibini buna uygun olarak bilgilendirilecektir.
  2. Her bir Taraf, yukarıda bahsolunan ve halka açılmaktan muaf tutulan bilgiler için önyargısız olarak hareket edecek ve diğer bilgilerin halka açılmasını sağlayacaktır.
  3. Herhangi bir bilgi talebine karşı verilen ret cevabı, eğer talep yazılı ise ya da başvuru sahibi bu şekilde talep ediyor ise yazılı olarak verilecektir. Ret kararında nedenleri belirtilecek ve 9. madde çerçevesinde hükme bağlanan yeniden inceleme prosedürü hakkında bilgi verilecektir. Ret kararı mümkün olan en kısa süre içerisinde ve talep edilen bilginin karmaşıklığı bu sürenin talepten sonraki iki aya kadar uzatılmasını haklı göstermedikçe, en geç bir ay içerisinde verilmelidir. Başvuru sahibi, herhangi bir uzatma ve bu uzatmayı haklı çıkaran nedenler hakkında haberdar edilecektir. 8. Her bir Taraf, kamu otoritelerinin bilgi vermek için bir ücret belirlemesine izin verebilir ancak bu makul bir miktarı geçmeyecektir. Bilgi vermek için bir ücret belirleme niyetinde olan kamu otoriteleri, ücretin hangi durumlarda ne zaman alınacağı hususundaki ücret tarifesini başvuru sahibine verecektir.

Madde 5

Çevresel Bilginin Toplanması Ve Dağıtılması

  1. Her bir Taraf, aş ağıdaki hususlarla yükümlüdür:
  2. Kamu otoritelerinin işlevleri ile ilgili olan çevresel bilgiye sahip olmaları ve bunları güncellemeleri,
  3. Çevreyi önemli ölçüde etkileyebilecek planlanan ya da mevcut faaliyetler hakkında kamu otoritelerine yeterli bilgi akışı olması için zorunlu sistemlerin kurulmasını,
  4. Gerek insan faaliyetleri sonucu oluşturulsun gerekse doğal nedenlerle meydana gelsin, insan sağlığına ya da çevreye yönelik bir tehdit olması durumunda, halkın tehdidi önlemek ya da bu tehditten kaynaklanan zararı hafifletmek üzere önlem alınmasını sağlayacak olan ve bir kamu otoritesinin elinde bulunan bütün bilgilerin, etkilenebilecek olan halk bireylerine anında ve gecikme olmaksızın dağıtılmasını.
  5. Her bir Taraf, ulusal mevzuatı çerçevesinde, kamu otoriteleri tarafından halk için çevresel bilgilerin sağlanması yönteminin şeffaf olmasını ve çevresel bilgiye etkin bir şekilde erişilmesini diğer şeylerin yanı sıra aşağıda yer aldığı şekilde sağlayacaktır:
  6. İlgili kamu otoritelerinin elinde bulunan çevresel bilginin türü ve kapsamı, bu gibi bilgileri kullanılabilir ve erişebilir kılma temel şart ve koşulları ve bunların elde edilebilme yöntemi hakkında halka yeterli bilgi sağlamak.
  7. Aşağıdaki gibi pratik düzenlemelerin yapılması.
  8. Halk tarafından ulaşılabilir listeler, kayıtlar ya da dosyalar hazırlanması.
  9. Devlet memurlarının bu Sözleşme çerçevesinde

iii.  Temas noktalarının

tanımlanması.

  1. Yukarıda madde  (b)  (i)’de söz edilen liste, kayıt ya da dosyalar içinde bulunan çevresel bilgilere ücretsiz olarak ulaşılması.
  2. Her bir Taraf, çevresel bilgilerin halka açık telekomünikasyon ağları aracılığıyla halk tarafından kolay erişilebilir olan elektronik veri tabanlarında kullanılabilir hale gelmesini sağlayacaktır. Elektronik formda erişilebilecek bilgiler aşağıda sunulmaktadır:
  3. 4. maddede söz edilecek olan çevre durum raporları,
  4. Çevre ile ilgili mevzuat metinleri
  5. Uygun olduğu ölçüde çevre ile ilgili politikalar, planlar, programlar ve çevre anlaşmaları,
  6. Bu Sözleşmenin hükümlerinin yerine getirilmesine yönelik ulusal hukukun uygulanmasını hızlandırıcı diğer diğer bilgiler.
  7. Her bir Taraf, üç ya da dört yılı geçmemek kaydıyla düzenli aralıklarla, çevre kalitesi ve çevre üzerindeki baskılar konusundaki bilgiler dahil olmak üzere çevre durumu hakkında ulusal bir rapor yayınlayacak ve dağıtacaktır.
  8. Her bir Taraf, diğer şeylerin yanı sıra aşağıdaki belgeleri dağıtmak amacıyla kendi ulusal mevzuatı çerçevesinde önlemler alacaktır:
  9. Hükümetin çeşitli düzeylerinde hazırlanmış çevreyle ilgili stratejiler, programlar ve eylem planları gibi hukuki ve politik belgeler ve bunların uygulanması hakkındaki gelişme raporları,
  10. Çevresel konular ile ilgili uluslararası anlaşmalar ve sözleşmeler,
  11. Uygun olduğu ölçüde çevre ile ilgili diğer önemli uluslararası belgeler.
  12. Her bir Taraf, uygun olması durumunda, gönüllü ekolojik etiketleme ya da ekolojik denetim programları ya da diğer araçları kullanarak, çevre üzerinde önemli etkileri olan işletmecileri, faaliyetlerinin ve ürünlerinin çevresel etkileri hakkında düzenli olarak halka bilgi vermeye teşvik edecektir.
  13. Her bir Taraf,
  14. İlgili gördüğü ya da çevresel politika önerilerinin çerçevesini oluşturmada önemli olduğunu düşündüğü gerçekleri ve bu gerçeklerin analizlerini yayınlayacaktır.
  15. Bu Sözleşme kapsamındaki konularda, halkı ilgilendiren açıklayıcı materyali yayımlayacak, erişilebilir ve kullanılabilir kılacaktır.
  16. Hükümetin tüm düzeylerindeki kamu faaliyetlerinin yerine getirilmesi ya da kamu hizmetlerinin sağlanması hakkında uygun bir formda bilgi sağlayacaktır.
  17. Her bir Taraf, tüketicilerin çevresel seçenekler hakkında bilgilendirilmesini sağlayacak şekilde yeterli miktarda ürün bilgisinin kamu açısından kullanılabilir hale getirilmesini sağlamak üzere mekanizmalar geliştirecektir.
  18. Her bir Taraf, uygun olması durumunda, uluslar arası süreçleri göz önünde bulundurarak, kamunun ulaşılabilirliğini sağlayacak şekilde, standartlaştırılmış rapor almaya imkan verecek, bilgisayar ortamına aktarılmış kirlilikle ilgili veri tabanı veya kayıtlama sistemlerini ulusal ölçekli olarak kurmak üzere aşamalar gerçekleştirilecektir. Bu tür bir sistem, belirli faaliyetlerden kaynaklanan ve alıcı ortamlara saha içi ve saha dışı arıtım ve bertaraf sahalarına bırakılan ve taşınan su, enerji gibi belli madde ve ürünleri içerebilir.
  19. Bu madde içerisindeki hiçbir hüküm, Tarafların Madde 4, paragraf 3 ve 4’e göre belirli çevresel bilgilerin halka açılmasını önyargısız olarak reddetme haklarına zarar vermeyecektir.

Madde 6

Belirli Faaliyetler Hakkındaki Kararlara Halkın Katılımı

  1. Her bir Taraf,
  2. Ek-I’de listelenen ve planlanan faaliyetlere izin verip vermemek hakkındaki kararlara ilişkin olarak bu madde hükümlerini uygulayacaktır.
  3. Ulusal mevzuata göre, ayrıca çevre üzerinde önemli bir etkiye neden olabilecek ve Ek-I’de listelenmemiş planlanan faaliyetler hakkındaki kararlara da bu madde hükümlerini uygulayacaktır. Bu çerçevede, Taraflar bu gibi planlanan bir faaliyetin bu hükümlere tabi olup olmadığını belirleyeceklerdir.
  4. Durumdan duruma değişen bir şekilde, ulusal mevzuat çerçevesinde bir hükme bağlanmış olması durumunda, taraflar bu madde hükümlerini ulusal güvenli amaçlarının olumsuz etkilenmesi ihtimalinde, ulusal güvenlik amaçlarına hizmet eden planlanan

 

  1. İlgili Kamu, uygun bir şekilde, gerek duyuru yoluyla gerekse uygun olması durumunda bireysel olarak, çevresel karar alma sürecinin erken bir aşamasında yeterli, zamanlı ve etkin bir şekilde diğer şeylerin yanı sıra aş ağıdakiler hakkında bilgilendirilecektir:
  2. Hakkında kararın alınacağı planlanan faaliyet ya da başvuru,
  3. Olası kararların ya da taslak kararın içeriği,
  4. Kararı verecek kamu otoritesi,
  5. Aşağıdakiler hakkında bilgi ve bu bilgilere ne zaman erişilebileceğinin gösterilmesi
  6. Halkın katılımı prosedürünün başlatılması
  7. Halkın katılımda bulunması için olanaklar,

iii.    Planlanan herhangi bir halk katılım toplantısının zamanı ve yeri

  1. İlgili bilgilerin alınabileceği ve ilgili bilgilerin halk tarafından incelenmek üzere tutulduğu kamu otoritesinin belirtilmesi,
  2. Soruların ve yorumların yöneltilebileceği ilgili kamu otoritesinin ya da resmi kuruluşun, yorum ve soruların sunum zaman çizelgesinin belirtilmesi ve
  3. Planlanan faaliyetle ilişkili hangi bilgilerin mevcut olduğunun belirtilmesi,
  4. Faaliyetin ulusal ya da sınır ötesi çevresel etki değerlendirme prosedürüne tabi olup olmadığı gerçeği.
  5. Halkın katılımı prosedürleri, farklı aşamalar için yeterli zaman sürelerini içererek, 2. paragrafa göre halkın bilgilendirilmesi ve halkın çevresel karar verme sürecine etkin bir şekilde hazırlanmasına ve katılımda bulunmasına izin verecektir.
  6. Her bir Taraf, bütün seçenekler açık iken ve halkın etkin katılımının sağlanması mümkün iken, erken bir halkın katılımını sağlayacaktır.
  7. Her bir Taraf, uygun olduğunda, izin için başvuru yapılmadan önce, ilgili kamuyu tanımlamak, tartışmalara girmek ve başvurunun amaçları ile ilgili bilgi sağlamak üzere faaliyet sahiplerini teşvik edecektir.
  8. Her bir Taraf, ulusal mevzuatı çerçevesinde hükme bağlanmış olması halinde, 4. maddenin 3. ve 4. paragraflarında konu edilen belirli bilgileri açmayı reddetme hakkına halel getirmeksizin, halkın katılımı sürecinde mevcut olan ve bu madde içerisinde söz edilen karar alma süreciyle ilgili bilgilerin, ilgili kamu için kamu otoriteleri tarafından ücretsiz olarak erişilebilir kılınmasını isteyecektir. İlgili bilgi, en azından ve 4. maddenin hükümlerine halel getirmeksizin aşağıdakileri içerecektir:
  9. Beklenen atıkların ve emisyonların, tahmini de dahil olmak üzere, planlanan faaliyetin yerinin fiziksel ve teknik özelliklerinin bir tanımı,
  10. Planlanan faaliyetin çevre üzerindeki önemli etkilerinin tanımı,
  11. Emisyonlar da dahil olmak üzere bu etkileri önlemek ve/veya azaltmak üzere tasarlanan önlemlerin tanımı,
  12. Yukarıdakilerin tekin olmayan bir özeti,
  13. Faaliyet sahibi tarafından araştırılan ana alternatiflerin hatları
  14. Ulusal mevzuat ile uyumlu olarak, ilgili kamu yukarıdaki 2. paragrafa göre bilgilendirileceği anda mevcut olan, kamu otoriteleri tarafından düzenlenen ana raporlar ve öneriler.
  15. Halkın katılım prosedürleri, halkın yazılı olarak ya da uygun olması durumunda faaliyet sahibinin de yer aldığı halkın katılımı toplantılarında ifade yoluyla, planlanan faaliyete ilişkin yorum, bilgi, analiz ya da görüşlerini sunmasına izin verecektir.
  16. Her bir Taraf, kararda halkın katılımı sonucunun dikkate alınmasını garanti edecektir.
  17. Her bir Taraf, karar kamu otoritesi tarafından alındığında, halkın uygun prosedürler ile alınan karar hakkında hemen bilgilendirilmesini sağlayacaktır. Her bir Taraf, kararın dayandığı gerekçeler ve mütalaalar ile birlikte karar metnini halk tarafından erişilebilir kılacaktır.
  18. Her bir Taraf, 1. paragrafta söz edilen bir faaliyetin işletme koşullarının bir kamu otoritesi tarafından yeniden düşünülmesi ve güncellenmesi durumunda, uygun olan yerlerde bu maddenin 2’den 9’a kadar olan paragraflarının hükümlerinin uygulanmasını sağlayacaktır.
  19. Her bir Taraf, ulusal mevzuatı çerçevesinde yapılabilir ve uygun olduğu dereceye kadar bu maddenin hükümlerini, genetik olarak değişikliğe uğramış organizmaların çevreye kasti olarak bırakılması hususunda izne konu kararlara uygulayacaktır.

 

Çevre İle İlgili Plan, Program Ve Politikalara Halkın Katılımı

Her bir Taraf, gerekli bilgileri halka sağlamış olarak şeffaf ve eşitlikçi bir çerçevede, çevre ile ilgili planların ve programların hazırlanması sırasında halkın katılımı için uygun pratik ve/veya diğer düzenlemelerin yapılmasını sağlayacaktır. Bu çerçevede, 6. maddenin 3., 4. ve 8. paragrafları uygulanacaktır. Katılımda bulunabilecek halk, bu Sözleşmenin amaçları göz önünde bulundurularak ilgili kamu otoritesi tarafından belirlenecektir. Uygun olduğu dereceye kadar, her bir Taraf, çevre ile ilgili politikaların hazırlanmasına halkın katılımı için imkan sağlamak üzere çaba gösterecektir.

Madde 8

Yürütmeye Yönelik Düzenlemelerin Ve/Veya Genel Olarak Uygulanabilir, Yasal Olarak Bağlayıcı Normatif Araçların Hazırlanması Sırasında Halkın Katılımı

Her bir Taraf, uygun bir aşamada, çevre üzerinde önemli bir etkisi olabilecek yürütmeye yönelik düzenlemelerin ve diğer genel olarak uygulanabilir yasal olarak bağlayıcı kuralların kamu otoriteleri tarafından hazırlanması sırasında, alternatifler hala açıkken etkin bir halkın katılımı için çaba harcayacaktır. Bu kapsamda, aşağıdaki aşamalar gerçekleştirilmelidir:

  1. Etkin bir katılımı için zaman çerçeveleri belirlenmelidir.
  2. Taslak kurallar yayımlanmalı ya da diğer bir şekilde halk tarafından erişilebilir kılınmalıdır.
  3. Halka, doğrudan ya da danışman kuruluşlar aracılığı ile yorum yapma fırsatı verilmelidir.

Halk katılımının sonuçları mümkün olduğu kadar dikkate alınmalıdır.

Madde 9

Yargıya Başvuru

  1. Her bir Taraf, ulusal mevzuatı çerçevesinde bilgi talebinin Madde 4’e göre kısmen ya da tamamen gözardı edildiği, haksız yere reddedildiği, yeterli yanıt verilmediği ya da diğer bir şekilde sözkonusu maddenin hükümlerine göre karşılanmadığını düşünen herhangi bir bireyin, bir mahkemeye ya da kanunla kurulan diğer bir bağımsız ve tarafsız kuruluşun önünde işlemlerin gözden geçirilmesi için başvuru hakkına sahip olmasını sağlayacaktır.

Taraflardan birinin bir mahkemece işlemlerin incelenmesini sağladığı durumlarda, kanunla kurulmuş mahkeme dışında, bağımsız ve tarafsız bir organ tarafından incelenmesi veya kamu otoritesi tarafından gözden geçirilmesi için ücretsiz veya ucuz bir hızlandırılmış usule başvurması hakkını da sağlayacaktır.

 

  1. Her bir Taraf, ulusal mevzuatı çerçevesinde,
  2. Yeterli menfaate sahip,

Ya da alternatif olarak,

  1. Herhangi bir Taraf, idari usul hukuku bir ön koşul olarak gerektiriyorsa, hak kaybını koruyan ilgili kamu bireylerinin, 6. maddedeki koşullar çerçevesinde ve ulusal hukukun bu şekilde öngörmesi halinde ve 3. paragrafın ya da bu Sözleşmenin diğer ilgili hükümlerinin uygulanmasına halel getirmeksizin, herhangi bir karar eylem veya ihmalin, esas ve usul yönünden hukuka uygun olmadığını iddia etmek ve inceleme için kanun ile kurulmuş bir mahkeme ve/veya diğer bir bağımsız ve tarafsız organa başvurmasını sağlayacaktır. Yeterli menfaat ya da hak kaybının ne olduğu ulusal hukukun gereklerine göre ve bu Sözleşmenin kapsamı çerçevesinde ilgili kamuya, yargıya geniş bir başvuru hakkı verme amacına uygun   olarak belirlenecektir. Bu kapsamda, 2. maddenin, 5. paragrafında belirtilen gerekleri karşılayan herhangi bir sivil toplum örgütünün menfaati yukarıdaki alt paragraf (a) nın amacı bakımında yeterli sayılacaktır. Bu tür kuruluşlar, aynı zamanda yukarıdaki alt paragraf (b)’nin amaçları bakımından hak kaybına uğrayabilecek nitelikte sayılacaktır.

İkinci paragrafın hükümleri bir idari makam önünde ön hazırlık gözden geçirme yöntemi olması olasılığını hariç tutmayacak ve bu gibi bir gerekliliğin ulusal kanunlara göre mevcut olması durumunda yargısal inceleme usullerine başvurmadan önce idari gözden geçirme usullerinin tüketilmesi şartını etkilemeyecektir.

  1. Ek olarak ve yukarıdaki 1. ve 2. paragrafta sözedilen inceleme usullerine halel getirmeksizin her bir Taraf, eğer ulusal hukukunda öngörülmüş ise kriterlere uygun olması durumunda, halk bireylerinin özel kişiler ve kamu otoritelerinin kendi ulusal hukukunun çevreyle ilgili hükümlerini ihlal eden eylem ve işlemlere karşı, idari ve yargısal yollara başvurma hakkına sahip olmalarını sağlayacaktır.
  2. Ek olarak ve yukarıdaki 1. paragrafa halel getirmeksizin yukarıdaki paragraf 1 , 2 ve 3’te ortaya konan usuller uygun olduğu ş ekliyle amir çözüm dahil, yeterli ve etkili çözümler sağlayacak, adil, hakçı ve zamanında olacak ve de caydırıcı derecede pahalı olmayacaktır. Bu maddede öngörülen kararlar yazılı olarak verilecek ya da kaydedilecektir. Mahkemelerin ve mümkün olduğunda diğer kurumların kararları, halk tarafından erişilebilir olacaktır.
  3. Bu maddenin hükümlerini daha fazla etkili kılmak üzere, herbir Taraf idari ve yargısal inceleme usullerine başvuru hakkında halkın bilgilendirilmesini sağlayacak ve yargıya başvurunun önündeki mali ve diğer engellerin ortadan kaldırılması ya da azaltılması için uygun yardım mekanizmalarının kurulmasını dikkate alacaktır.

 

Tag: katılım, BM, Birleşmiş Milletler, çevre, bilgiye erişim, şeffaflık, Aarhus Sözleşmesi

 

Tüm Göçmen İşçilerin Ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme

Madde 26

  1. Taraf Devletler aşağıdaki hususlarda göçmen işçilerin ve aile fertlerinin haklarını tanırlar;
  2. a) Ekonomik, sosyal, kültürel ve diğer çıkarlarını korumak üzere, sendikaların ve yasalara uygun olarak kurulmuş bulunan diğer kuruluşların toplantı ve faaliyetlerine, sadece ilgili örgütün kurallarına tabi olarak katılmak;
  3. b) Sadece ilgili örgütün kurallarına tabi olarak yukarıda belirtildiği şekilde herhangi bir sendikaya ve kuruluşa özgürce katılmak;
  4. c) Yukarıda belirtildiği şekilde, herhangi bir sendikadan ve kuruluştan yardım talep etmek.
  5. Yasada belirtilmiş ve ulusal güvenlik, kamu düzeni veya diğer kişilerin hak ve özgürlüklerini korumak gibi demokratik bir toplum için gerekli olan durumlar dışında, söz konusu hakların kullanılması kısıtlanamaz.

Madde 36

İstihdam Devletinde kayıtlı ve kurallar çerçevesinde bulunan göçmen işçiler ve aile fertleri III. Bölümde yer alan haklara ilave olarak Sözleşmenin bu bölümünde yer alan haklardan yararlanırlar.

Madde 40

  1. Göçmen işçiler ve aile fertleri istihdam edildikleri Devlette ekonomik, sosyal, kültürel ve diğer çıkarlarını geliştirmek ve korumak üzere dernekler ve sendikalar kurma hakkına sahiptir.
  2. Bu hakka, kanunla düzenlenen ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu düzeni veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunmasına matuf kısıtlamalar hariç, kısıtlama getirilemez.

Tag: katılım, BM, Birleşmiş Milletler, ekonomik haklar, sosyal haklar, kültürel haklar, göçmen, sendika,

 

Ulusal Azınlıkların Korunmasına İlişkin Çerçeve Sözleşme

Madde 7  Taraflar, ulusal azınlığa mensup her kişinin barışçıl amaçla toplanma özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü, ifade özgürlüğü ve düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkına saygı gösterilmesini sağlarlar.

Madde 8  Taraflar, ulusal azınlığa mensup her kişinin dinini ya da inancını açıklama ve dini kurumlar, örgütler ve dernekler kurma hakkına sahip olduğunu tanımayı taahhüt ederler.

Madde 15  Taraflar, ulusal azınlıklara mensup kişilerin kültürel, sosyal ve ekonomik yaşama ve özellikle de onları ilgilendiren kamusal işlere etkin katılımı için gerekli koşulları yaratırlar.

Madde 17  1. Taraflar, ulusal azınlıklara mensup kişilerin, diğer Devletlerde yasal olarak yaşayan kişilerle, özellikle de etnik, kültürel, dilsel ya da dinsel kimlik ya da ortak bir kültürel mirası paylaştıkları kişilerle sınır ötesi serbest ve barışçıl ilişkiler kurma ve yaşatma hakkına müdahale etmemeyi taahhüt ederler.  2. Taraflar, ulusal azınlıklara mensup kişilerin hem ulusal hem de uluslararası düzeyde hükümet-dışı kuruluşların faaliyetlerine katılma hakkına müdahale etmemeyi taahhüt ederler.

Tag: katılım, AB, Avrupa Birliği, örgütlenme özgürlüğü, ifade özgürlüğü,  din özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, din, inanç, azınlık, etnik, dil, kültürel miras, sosyal haklar, ekonomik haklar

 

Yabancıların Yerel Düzeyde Kamu Hayatına Katılma Sözleşmesi

 

Kısım A-Düşünce, Toplanma ve Dernek Kurma Özgürlüğü

Madde 3

Tarafların her biri, 9. Maddenin hükümleri kaydıyla, kendi vatandaşlarına sağladığı koşulları, ikamet eden yabancılara da sağlamayı taahhüt etmektedir:

  1. İfade özgürlüğü hakkı: Bu hak, ifade özgürlüğü, bilgi veya fikirlerin, kamu makamlarının müdahalesi olmadan ve sınır gözetmeden, gönderilmesini veya alımını kapsamaktadır. İşbu madde, devletlerin radyo yayını, TV veya sinema kurumlarını izne tabi kılmayı engellemeyecektir.
  2. Barışçıl toplantı yapma ve çıkarlarının korunması için sendikalara üye olma hakkı dahil dernek kurma hakkı. Özellikle, özgür toplantı hakkı, mukim yabancılara, karşılıklı yardım, kendi kültürel kişiliklerinin korunması ve idamesi veya yerel yönetimlerin yetkisine giren konularda çıkarlarının korunması için dernek kurmak ve herhangi bir derneğe katılmak hakkı.

 

Madde 4

Her bir Taraf, mukim yabancıların kamu araştırmalarına, planlama yöntemlerine ve yerel sorunlarda diğer danışma süreçlerine katılmaları için makul gayretler sarf edilmesini sağlamaya çalışacaklardır.

 

Kısım B

Mukim Yabancıları Yerel Düzeyde Temsil edecek Danışma Kuruluşları

Madde 5

1.9.Maddenin 1. Fıkrasına tabi olmak kaydı ile kaydıyla Taraflardan her biri;

  1. Bölgelerinde önemli sayıda mukim yabancının bulunduğu yerel yönetimlerin, aşağıdaki amaçlarla danışma kurulları tesis etmeleri veya diğer kurumsal düzenlemeler yapmalarını engelleyecek hiç bir yasal veya başka engeller yaratmamayı:
  2. Kendileri ile bu tür mukim kimseler arasında bağ kurmak,
  3. İlgili yerel yönetimlerin, faaliyet ve sorumlulukları dahil olmak üzere, mu kim yabancıların, yerel kamu yaşamında kendilerini özellikle ilgilendiren konulardaki fikirlerinin, taleplerinin ve kaygılarının tartışılması ve formüle edilmesi için bir forum yaratmak ve

iii. Toplum yaşamına genel olarak entegre olmalarını sağlamak;

  1. Topraklarında ikamet eden önemli sayıda yabancılar bulunan yerel topluluklar, yabancıların temsili için, bu tür danışma kurumları ve diğer uygun müesseselerin kurulmasını teşvik etmek ve kolaylaştırmak.

2.Tarafların her biri, 1. Fıkrada belirtilen danışma kuruluşlarına veya kurumsal nitelikte diğer düzenlemelere katılan mukim yabancı temsilcilerin, yerel yönetim alanında yasayan mukim yabancılar seçilmelerini veya mukim yabancıların dernekleri tarafından tayin edilmelerini sağlayacaklardır.

 

Tag: katılım, AB, Avrupa Birliği, örgütlenme özgürlüğü, ifade özgürlüğü,  din özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, din, inanç, azınlık, etnik, dil, kültürel miras, sosyal haklar, ekonomik haklar, toplantı özgürlüğü, sendika,

 

Engelli Kişilerin Haklarına Dair Uluslararası Sözleşme

Madde 29 Siyasi ve toplumsal yaşama katılım

Taraf Devletler, engelli kişilere siyasi hakları ve bu haklardan başkaları ile eşit bir şekilde yararlanma fırsatını tanıyacaklardır ve aşağıdaki taahhütlerde bulunmaktadırlar:

(a) Aşağıdakilerin gerçekleştirilmesi yoluyla engelli kişilerin, seçme ve seçilme hakkı ve fırsatı dahil olmak üzere doğrudan veya serbestçe seçilen temsilciler yoluyla başkaları ile eşit bir şekilde siyasi ve toplumsal yaşama etkin ve tam olarak katılmalarının sağlanması:

(i) Oy kullanma usulleri, yerleri ve malzemelerinin uygun, erişilebilir ve kolayca anlaşılabilir ve kullanılabilir olmasının sağlanması;

(ii) Engelli kişilerin seçimlerde ve referandumlarda baskı olmadan gizli oy kullanma, seçimlerde aday olma, hükümetin her düzeyinde etkin şekilde görev yapma ve bütün kamu görevlerini ifa etme haklarının korunması ve gerektiğinde yardımcı ve yeni teknolojilerin kullanılmasının kolaylaştırılması;

(iii) Engelli kişilerin seçmen olarak iradelerinin serbestçe ifade edilmesinin sağlanması ve bu amaçla gerektiğinde talepleri üzerine kendi seçecekleri bir kişinin yardımı ile oy kullanmalarına izin verilmesi;

(b) Engelli kişilerin, ayrımcılık olmadan ve başkaları ile eşit koşullarda kamu işlerinin yürütülmesine etkin ve tam olarak katılabilecekleri bir ortamın etkin şekilde teşvik edilmesi ve aşağıdakiler dahil olmak üzere engelli kişilerin kamu işlerine katılmalarının teşvik edilmesi:

(i) Ülkedeki toplumsal ve siyasi yaşamla ilgili sivil toplum kuruluşları ve derneklerine ve siyasi partilerin faaliyetleri ve yönetimine katılım;

(ii) Engelli kişilerin uluslar arası, ulusal, bölgesel ve yerel düzeylerde temsil edilmesi amacıyla engelli kişiler için örgütler kurulması ve bunlara üyelik.

Tag: katılım, BM, Birleşmiş Milletler, örgütlenme özgürlüğü, ifade özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, sosyal haklar, ekonomik haklar, siyasi haklar, engelli, seçme hakkı, seçilme hakkı,

 

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi

Madde 7-

Taraf Devletler, ülkenin politika ve kamu hayatında, kadınlara karşı ayırımı önlemek için tüm tedbirleri alacaklar ve özellikle kadınlara erkeklerle eşit şartlarla aşağıdaki hakları sağlayacaklardır:

a- Bütün seçimlerde ve halka oylamalarında oy kullanmak ve halka tarafından seçilen organlara seçilebilmek,

b- Hükümet politikasının hazırlanmasına ve uygulanmasına katılmak, kamu görevinde bulunabilmek ve hükümetin her kademesinde kamu görevleri ifa etmek,

c- Ülkenin kamu ve politik hayatı ile ilgili hükümet dışı kuruluşlara ve derneklere iştirak etmek.

Madde 14-

  1. Taraf Devletler, kadın ve erkeklerin eşitliği prensibine dayanarak, kırsal kalkınmaya katılmalarını ve bundan yararlanmalarını sağlamak için kırsal kesimdeki kadınlara karşı ayırımı ortadan kaldıran tüm uygun tedbirleri alacaklar ve özellikle kırsal kesim kadınlarına aşağıdaki hakları sağlayacaklardır:

a- Her seviyedeki kalkınma planlarının müzakere ve uygulanmasına katılmak,

b- Aile planlaması konusunda bilgi, danışma ve hizmetler de dahil olmak üzere yeterli sağlık hizmetlerinden faydalanmak,

c- Sosyal güvenlik programlarından doğrudan yararlanmak,

d- Teknik kabiliyetlerini geliştirmek amacıyla tüm toplumsal ve yaygın hizmetler ile birlikte görevsel okuryazarlık dahil resmi ve gayri resmi eğitim ve öğretimin her türünden yararlanmak,

e- Ekonomik fırsatlardan kendi işinde çalışma veya tam istihdam yoluyla eşit olarak yararlanmak amacıyla kendi kendine yardım grupları ve kooperatifler oluşturmak,

f- Bütün toplumsal faaliyetlere katılmak,

g- Toprak ve tarım reformunda ve bunun yanı sıra yeniden iskân projelerinde eşit muamele ve tarımsal kredi ve borçlanma, pazarlama kolaylıkları ile uygun teknolojiden yararlanmak,

h- Özellikle konut sağlık, elektrik ve su temini, ulaştırma ve haberleşme konularında yeterli yaşam standartlarından yararlanma haklarını sağlamak.

Tag: katılım, BM, Birleşmiş Milletler, kadın, kadın hakları, örgütlenme özgürlüğü, ifade özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, sosyal haklar, ekonomik haklar, eşitlik, kırsal,

 

İnsani Boyut Konferansı, Kopenhag Belgesi

Kopenhag Belgesi’nin 6. Paragrafı. Ulusal azınlıklara mensup kişilerin örgütlenme özgürlüğü, Kopenhag Belgesi’nin 32.6 Paragrafı ile Çerçeve Sözleşmesi’nin 7. Maddesi’nde açık bir şekilde güvence altına alınmıştır. Helsinki Belgesi’nin VI. Bölüm, 24. Paragrafı, AGİT katılımcısı Devletlere daha açık bir şekilde “ülkelerinin politik […]yaşamına siyasi partiler ve dernekler []aracılığıyla katılmak da dahil, ulusal azınlıklara mensup kişilerin insan hakları ve temel özgürlüklerden bireysel olarak veya başkalarıyla birlikte serbestçe yararlanmalarını sağlama” yükümlülüğü getirmektedir.

[Katılımcı devletler] kendi aralarında olduğu gibi, kişilerin grupların, organizasyon kurum ve kuruluşların aktif katılımının onların ortak çıkarlarının gelişimini sağlamak konusunda gerekli olduğunu kabul eder.

(9) Katılımcı Devletler (…)

(9.3) – örgüt kurma hakkını garanti eder. Sendika kurmak ve -bu genel hakka istinaden kendi üyelerini belirlemek- sendikaya özgürce katılımı garanti eder. Bu haklar  öncel bir kontrole tabi tutulamaz. İşçiler için örgütlenme hakkı, grev yapma özgürlüğü de dahil uluslararası standartlara uygun yasalarla belirlenen sınırlamalara tabi olarak garanti altına alınmıştır.

(10) Bireyin insan hakları ve temel özgürlükler hakkında bilgi sahibi olması ve bu haklarını etkin, bireysel ya da başkaları ile birlikte örgütlü şekilde kullanması,  teşvik edilmesini ve güvenliğini etkili şekilde sağlanması konusundaki taahhütlerini tekrar onaylayarak katılımcı Devletler şu taahhütlerde bulunmaktadır.:

(10.3) – bireylerin örgütlenme hakkının kullanımını sağlamak; buna insan hakları ve temel özgürlükleri teşvik ve korunmasını sağlayan sendika ve insan hakları gözleme grupları da olmak üzere, hükümet dışı örgütler kurmak, katılmak ve etkili şekilde dahil olmak hakları da dahildir.

Tag: AGİK, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı, örgütlenme özgürlüğü, insan hakları, temel özgürlükler, sendika,

 

İnsan Hakları Savunucularını Koruma ve Etkinliklerini Desteklemeye yönelik Avrupa Konseyi Çalışmaları üzerine Bakanlar Komitesi’nin Bildirgesi

  1. Bütün üye ülkeleri:

Uluslararası standartlara uygun bir yasal zeminde, insan hakları savunucularının çalışmaları için elverişli; birey, grup ve kuruluşların etkinliklerini özgürce sürdürebilecekleri,  Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde belirtilenler dışında hiçbir kısıtlama olmaksızın, insan hakları ve temel hürriyetlerin korunması için çalışabilecekleri bir ortam yaratmaya;

İnsan hakları savunucularına saygı, koruma, destek ve çalışmalarına gerekli saygıyı sağlamak için etkili önlemler almaya;

Yargı sistemlerini güçlendirmeye; ve hak ve hürriyetleri ihlal edilenler için etkili hukuki çareler bulunduğuna emin olmaya;

İnsan hakları savunucularına taciz ve saldırıları önlemek için etkili önlemler almaya; bu tür olaylar için bağımsız ve etkili soruşturmalar sağlamaya; ve idari önlemler ve cezai prosedürler yoluyla sorumluları mesul tutulabilir kılmaya;

Bağımsız komisyonlara, ombudsmanlara ya da ulusal insan hakları enstitülerine, insan hakları savunucularının haklarının ihlalleri durumunda yaptıkları şikayetleri kabul etme, değerlendirme ve öneride bulunma konularında güç ve yetki vermek, ya da gerektiğinde, bu kurumları güçlendirmeye;

Başta ifade, dernek kurma ve toplanma özgürlükleri olmak üzere, mevzuatlarını uluslararası düzeyde tanınmış insan hakları standartları doğrultusunda güçlendirmeye, ve gerektiğinde, Avrupa Konseyi’nden tavsiye almaya;

İnsan Hakları savunucularının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne, Avrupa Sosyal Haklar Komitesi’ne ve diğer insan hakları koruma mekanizmalarına prosedürler dahilinde etkili erişimlerini sağlamaya;

Başta, ECHR dahilinde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve İnsan Hakları Komiseri -ülke ziyaretlerine yardım, gerekli cevapların sağlanması ve istendiğinde insan hakları savunucularının durumları ile ilgili diyaloğa girilmesi yoluyla- ile olmak üzere Avrupa Konseyi insan hakları mekanizmaları ile iş birliği yapmaya;

Uluslararası STK’ların Yasal Kimliklerini Tanımaya Dair Avrupa Konvansiyonu’nu imzalayı ve onaylamayı göz önünde bulundurmaya;

Avrupa Sosyal Şartı’nın 1995 tarihli Ek Protokolü’nü imzalamayı ve onaylamayı göz önünde bulundurmaya, ve bahsedilen kriterleri karşılayan ulusal STK’ların Avrupa Sosyal Haklar Komitesi’ne toplu şikayet dilekçesi verebilme hakkını tanımayı göz önünde bulundurmaya;

Duruşmalara katılma ya da onları gözlemleme ve/ ya da, olası ise, acil durum vizesi çıkarma gibi, üçüncü ülkelerde tehlike altında olan insan hakları savunucularının korunması ve onlara acil yardım sağlanması için önlemler almaya

davet etmektedir.

Tag: Avrupa Sosyal Şartı, AB, Avrupa Birliği, örgütlenme özgürlüğü, toplantı özgürlüğü, ekonomik haklar, sosyal haklar,

Evrensel Olarak Tanınan İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Geliştirilmesi ve Korunmasında Bireylerin, Grupların ve Toplumsal Kuruluşların Hakları ve Sorumlulukları Üzerine Bildirge

  1. Madde
  2. Herkes, bireysel olarak ve diğerleriyle birlikte, ayrım gözetilmeksizin, ülkesinin yönetiminde ve kamu işlerinin yürütülmesinde yer alma imkanına etkin şekilde erişim hakkına sahiptir.
  3. Bu, diğer hususlar meyanında, kamu işleriyle ilgilenen hükümet organlarına, kurumlarına ve kuruluşlarına işleyişleriyle ilgili eleştirileri ve önerileri sunma ve insan hakları ve temel özgürlüklerin geliştirilmesini, korunmasını ve gerçekleştirilmesini aksatabilecek ya da engelleyebilecek hususlara dikkat çekme hakkını da kapsamaktadır.

 

Tag: katılım, erişim, BM, Birleşmiş Milletler, insan hakları, temel özgürlükler, ifade özgürlüğü, düşünce özgürlüğü,