Navigate / search

Birleşmiş Milletler Kadın Dostu Kentler Ortak Programı

Proje/Kampanya Adı: Birleşmiş Milletler Kadın Dostu Kentler Ortak Programı

Yürütücü: Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve İçişleri Bakanlığı desteği ile)

Proje/Kampanya Konusu: Yerel yönetimlerin planlama, program ve bütçe süreçlerine toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısını dahil etmeleri, kadın sivil toplum örgütleri ile işbirlikleri ve ortak çalışmalar gerçekleştirmeleri ve kadınlara yönelik kentsel ve sosyal hizmet sunumunun iyileştirilmesi.

Kim tarafından desteklendiği: İsveç Kalkınma ve İşbirliği Ajansı (SIDA)

Süresi: 1. Aşama: 2006-2010, 2. Aşama: 2011-2015

Bütçesi: 3 milyon USD (yaklaşık)

Yaklaşım/Politika (neler yapıldı savunuculuk/lobicilik):

Kadın dostu bir kent için ilk adım kentte toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda bilgi, kapasite ve yetki sahibi kurumların oluşturulması ve bu kurumlar arasında işbirliği ve koordinasyon sağlanmasıdır.

 

Bu amaçla, Kadın Dostu Kentler Programı kapsamında, Program ortağı her ilde kadın-erkek eşitliğinin sağlanması için “yerel eşitlik mekanizmaları” adı verilen yapılar kurulmuştur. Söz konusu mekanizmalar; İl Kadın Hakları Koordinasyon Kurulu (İKHKK), valilik/belediye eşitlik birimleri ve yerel meclislerde oluşturulan kadın erkek eşitlik komisyonlarından oluşmaktadır. Ayrıca, İKHKK üyesi kurum ve kuruluşların bünyesinde görevlendirilmiş olan eşitlik birimleri ve kurumsal eşitlik sorumluları bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler Kadın Dostu Kentler Ortak Programı’nda ortak olarak yer alan her ilde bu yapıların tamamının kurulması gerekmektedir. Bu yapılar arasında yer alan İl Kadın Hakları Koordinasyon Kurullarında sivil toplum örgütleri -başta hak temelli çalışma yapan kadın örgütleri olmak üzere- yerel yönetimler, kamu kurumları, özel sektör ve üniversiteler ile birlikte mutlaka temsil edilirler.

 

Aynı zamanda, CEDAW ve diğer ulusal/uluslararası plan ve belgelerle uygun olarak altı başlıkta (eğitim, sağlık, istihdam, yönetim mekanizmalarına katılım, kadına yönelik şiddet ve kentsel hizmetler) hazırlanan “Yerel Eşitlik Eylem Planları” ve bunları içeren “Yerel Eşitlik Stratejik Planları”, illerde valiliğin, il özel idaresinin, belediyelerin, kamu kurumlarının, taşra teşkilatlarının, sivil toplumun, odalar, birlikler ve meslek örgütlerinin, baroların, üniversitelerin ve özel sektörün yerel düzeyde toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak için üstlenmeleri gereken sorumlulukları ve oluşturmaları gereken işbirliklerini tarif eden kilit dokümanlar olarak tüm paydaşların katılımı ile hazırlanmaktadır.

 

Yerel Eşitlik Eylem Planları ile ilgili altını çizmemiz gereken en önemli noktalardan biri planların kendisi kadar önemli olanın aslında planların hazırlanma süreci olduğudur. Bu süreç ilde kadınları ve kız çocuklarını doğrudan etkileyen çok sayıda problemin ve kısıtlılığın sorunun çözümünde kilit rol oynayan kişilerce fark edilmesini sağlar. Daha önemlisi çok sayıda kamu kurumu, yerel yönetim ve kadın sivil toplum örgütü bu sayede birbirlerini tanıma, birbirlerinin çalışma alanları hakkında bilgi sahibi olma ve iletişime geçmek istediklerinde ulaşabilecekleri kişileri yakından tanıma şansı bulurlar. Bu da, aşağıda örneklerle açıklandığı üzere, ilde yeni işbirliği fırsatları yaratır. Son olarak belirtilmesi gereken bir diğer husus da, ilde o güne dek tabu olan bazı konuların tartışmaya açılmasının ve ilde sorun alanı olarak tespit edilmesinin yerel eşitlik eylem planı süreci sayesinde mümkün olduğudur. Örneğin Nevşehir’de erken yaşta ve zorla evlilikler, Samsun’da ensest, Antalya’da cinsel yolla bulaşan hastalıklar gibi konular bu sayede ilin gündemine taşınmış ve çalışmalar başlatılmıştır.

 

Yerel eşitlik eylem planları kamu-sivil toplum işbirliğini özendirir ve teşvik eder. Yerel Eşitlik Eylem Planlarında yer alan faaliyetlerin çoğunda kadın sivil toplum örgütlerinin önemi ve desteği vurgulanmıştır. Aynı zamanda, YEEP süreci de bu işbirlikleri için ihtiyaç duyulan tanışma ve güven ortamını sağlamada kilit rol üstlenmiştir. Kadın Dostu Kentler Birleşmiş Milletler Ortak Programı’nın sağladığı hibe desteği de özellikle sivil toplum örgütleri tarafından başlatılan süreçler için itici bir güç olmuştur.

 

Sivil toplum ve kamu arasında kurulan bu köprü, yeni hizmet modellerine ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılabilmesine imkân tanır. Bu sebeple ilde çalışma yapan, özellikle de hak temelli çalışma yapan kadın örgütlerinin sürecin her adımında (planlama-uygulama-izleme) yer alması kritik bir öneme sahiptir. İl Kadın Hakları Koordinasyon Kurullarında kadın sivil toplum örgütleri de temsil edildiğinden, bu sayede planın uygulamasında kurumların gösterdiği ilerleme ile ilgili ildeki kadın sivil toplum örgütleri de düzenli bilgilenmiş olurlar. Bu sivil toplumun savunuculuk ve izleme rolleri açısından da önemli bir kazanımdır.

 

Örnekler:

 

  • Mardin’de oluşturulan Krize Acil Müdahale Ekibi sayesinde Türkiye’de ilk kez, şiddetle ilgili çalışan kurumlar ve sivil toplum bu denli kapsamlı bir işbirliği modeli kurmuştur. Ekipte, Valilik, İl Emniyet Müdürlüğü, Jandarma Komutanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü, Baro, Sağlık Müdürlüğü, Halk Sağlığı Müdürlüğü, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Müftülük ve KAMER Vakfı bulunmaktadır. 7/24 telefon hattı bulunan ve telefon zinciri yöntemi ile kurumlar arası koordinasyonu sağlayan Kurul, kurulduğu günden bu yana 200”ün üzerinde kadına hizmet vermiştir. Kadın Dostu Kentler Birleşmiş Milletler Hibe Programı’nın finansman desteği ile Kurul’un kapsamı Mardin’in tüm ilçelerini kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
  • Antalya’da, Aile Danışmanları Derneği Kadın Dostu Kentler Hibe Programı kapsamında aldığı hibe desteği ile Antalya’daki Aile Mahkemeleri bünyesinde 18 yaş altı evlilikler konusunda bir çalışma yürüterek hem mahkemelerin bireysel vaka yönetimini güçlendirmiş hem de bu alanda örnek bir vaka çalışması literatürü oluşturmuştur. Projeyle sağlanan danışmanlık desteği sonrasında Antalya’da erken yaşta evlenmek isteyen 3 çift kararlarından vaz geçmiş; bir çiftin talebi mahkemece reddedilmiştir.
  • Gaziantep’te faaliyet gösteren KAMER Vakfı ve Gaziantep İl Özel İdaresi ortaklığında örnek bir kadınların siyasi hayata katılımı projesi yürütülmüştür. İl Özel İdare projeye 4000 USD tutarında maddi destek sağlamış ve tüm faaliyetlerde ortak yürütücü olarak yer almıştır. Yerel seçimler öncesinde gerçekleşen proje kapsamında siyasi partilerin de katılımı ile kadın aday adaylarının siyasi alanda güçlenmeleri sağlanmıştır. Proje çalışmalarına katılan 3 kadın 2014 yerel seçimlerinde yerel yönetimlere seçilmiştir.
  • Sivil Toplum Örgütleri ve İzleme – Yerel Meclis İzleme Örneği: Kamunun kendisini izlemesi ve değerlendirmesi kadar önemli bir başka ihtiyaç da sivil toplumun kamuyu düzenli olarak izlemesidir. Her iki taraf için de bu izleme bir “teftiş” ya da “ifşa etme” gibi anlaşılmamalı; tam tersi hem kamu hem de sivil toplum için yeni iletişim ve işbirliği kanalları yaratmak üzere bir fırsat olarak düşünülmelidir. Nasıl ki kişinin kendisini objektif bir gözle değerlendirmesi güçse kamunun da kendisini değerlendirmesi çok önemli fakat tek başına yetersizdir. Bunu tamamlayacak bir sivil toplum ayağı sayesinde ihtiyaçlara ve başarılara daha objektif bir gözle bakmak ve ilerlemeyi sürdürülebilir kılmak mümkün olur. Bu açıdan bakıldığında, Kadın Dostu Kentler Birleşmiş Milletler Ortak Programı kapsamında geliştirilen örnek bir model de “yerel meclis izleme grupları”dır.

 

Kadın Dostu Kentler Hibe Programı kapsamında Nevşehir Ekoloji ve Sosyal Hayatı Geliştirme Derneği’nce yürütülen bir proje kapsamında ilde faaliyet gösteren kadın kuruluşları bir yerel meclis izleme grubu oluşturmuşlardır. Nevşehir Ekoloji ve Sosyal Hayatı Geliştirme Derneği, Türk Kadınlar Birliği Nevşehir Şubesi, Kapadokya Kadın Dayanışma Derneği’nin bir araya gelerek oluşturdukları Yerel Meclis İzleme Komisyonu, Belediye Meclisi’nin toplantılarına katılmış, toplantı gündemleriyle bağlantılı ve kadınları ilgilendiren konularda meclislerde söz alarak meclis kararlarına katkı sağlamışlardır. Bu vesileyle söz konusu çalışma projeye katılan sivil toplum örgütlerinin lobicilik ve savunuculuk kapasitelerinin artması için de önemli olmuştur. Aynı zamanda, proje kapsamında düzenledikleri “Bir Göz De Sen Ol” isimli kampanyayla bu çalışmayı başta Kadın Dostu Kentler Birleşmiş Milletler Ortak Programı illeri olmak üzere diğer illere yaygınlaştırmayı amaçlamışlardır. Nevşehir Yerel Meclis İzleme Komisyonu izleme çalışmalarına paralel olarak stratejik planlama ve performans programı oluşturma süreçlerine dahil olmuş ve bu sayede Nevşehir Belediyesi Stratejik Planı’nın vizyonundan faaliyetlerine yayılan toplumsal cinsiyet eşitliği vurgusunda önemli bir rol oynamıştır. Grup önümüzdeki dönemde kendi izleme ve raporlama kapasitelerini iyileştirmek üzere çalışmalar planlamaktadır.

 

Stratejik Planlama ve Bütçe Süreçlerinde Kamu – Sivil Toplum İşbirliği: Performans esaslı bütçeleme sistemi ile düzenlenen stratejik planlar, performans programları ve faaliyet raporları karar verme mekanizmalarına katılımda hem yerel yönetimler hem de sivil toplum tarafından aktif şekilde değerlendirilmesi gereken araçlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sebeple yerel eşitlik eylem planının oluşturulmasında mevcut durum analizi aşamasından başlayarak uygulamanın izlenmesi ve değerlendirilmesine kadar tüm süreçlere ildeki kadın sivil toplum örgütlerinin katılımı çok önemli bir ihtiyaç, kamusal bir gereklilik ve evrensel bir haktır. Sivil toplumun parçası olmadığı hiçbir kamu politikası gerçekçi ve uygulanabilir olmayacaktır. Bunun en temel sebebi kadın sivil toplum örgütlerinin bizatihi yerelde yaşayan kadınların örgütlenmiş temsilcileri olmasıdır. Çoğu zaman yerelde yaşayan kadınlara tek tek ulaşmanın pratik zorlukları ile karşılaşan yerel yönetimler ve kamu kurumları kadın sivil toplum örgütlerinin sürece aktif katılımı ile bu zorluğu kolaylıkla aşabilirler. Kadın Dostu Kentler Birleşmiş Milletler Ortak Programı kapsamında kadın sivil toplum örgütlerinin performans esaslı bütçeleme süreçlerine dahil olması önemli bir gereklilik olarak vurgulanmaktadır.

 

  • Örnek çalışma – Trabzon Belediyesi Eşitlik Komisyonu Sivil Toplum Danışma Toplantıları ve Mahalle Çalışmaları: Trabzon Belediye Meclisi Kadın Erkek Eşitlik Komisyonu, 2008 yılından beri ildeki kadın sivil toplum örgütleri ile düzenli istişare toplantıları gerçekleştirmekte, bu yolla kadın sivil toplum örgütlerinin stratejik planlardan ve performans programlarından taleplerini alarak meclis gündemine taşımaktadır.

 

Ayrıca, söz konusu Eşitlik Komisyonu katılımcı yönetişim anlayışını bir adım ileri taşıyarak Yerel Eşitlik Eylem Planlarını mahalle çalışmaları ile birleştirmiş ve kadınların kentsel hizmetlere yönelik ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla odak grup çalışmaları ve anketler yapılmasına ve planlama ve bütçe süreçlerinin bu anket sonuçlarında ortaya konan kentsel hizmetlerden memnuniyet dikkate alınarak düzenlenmesine karar vermiştir. Görüşme ve anket formları, içerikleri belirlenip Eşitlik Komisyonunda görüşüldükten sonra seçilen 3 pilot mahallede uygulanmış ve raporlanarak İl Kadın Koordinasyon Kurulu’na sunulmuştur. Diğer yandan Eşitlik Komisyonu belirlenen mahallelerde kadınlarla bir araya gelerek sorunları yerinde ve sahibinden dinlemeye başlamıştır.

 

Yasal ve/veya İdari bir değişikliğe sebep olup olmadığı (olduysa lütfen belirtin):

 

Kadın Dostu Kentler Birleşmiş Milletler Ortak Programı kapsamında oluşturulan Yerel Eşitlik Mekanizmalarının ve Yerel Eşitlik Eylem Planlarının ilgili mevzuata entegre edilerek zorunlu ve yaygın süreç ve yapılara dönüşmesine yönelik çeşitli çalışmalar yapılmış, tavsiye belgeleri hazırlanmıştır. Bu çalışmalar taslak “Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ulusal Eylem Planına” dahil edilmiştir.

 

Aynı zamanda, Kadın Dostu Kentler Birleşmiş Milletler Ortak Programı illerinin kimileri, yerel eşitlik mekanizması altında oluşturulan kurumsal yapıları Kadın Dostu Kentler Programının ötesine taşımak, bu yapıları kendi iç mekanizmalarına daimi olarak dahil etmek ve sürdürülebilirliklerini taahhüt etmek amacıyla “yönergeler” çıkarmıştır. Samsun Valiliği’nin Valilik Eşitlik Birimi için hazırladığı, Birimin ve çalışanlarının görev, nitelik ve sorumluluklarını tanımladığı “Valilik Eşitlik Birimi Yönergesi” ile başlayan bu uygulama Adıyaman Belediyesi Eşitlik Birimi Yönergesi, Antalya Büyükşehir Belediyesi Eşitlik Birimi Yönergesi, Bursa Büyükşehir Belediyesi Eşitlik Birimi Yönergesi, Nevşehir Belediyesi Eşitlik Birimi Yönergesi, Gaziantep Belediyesi Eşitlik Birimi Yönergesi, Trabzon Valiliği Eşitlik Birimi Genelgesi ile devam etmiştir.

 

Ayrıca, bu yapıların sürdürülebilir bir nitelik kazanması ve Türkiye geneline yaygınlaşması amacıyla, İçişleri Bakanlığı 2010 yılında 2010/10 sayılı bir genelge yayınlayarak 81 ilin belediye ve valiliklerine göndermiştir. Bu genelgede, Kadın Dostu Kentler Programı kapsamında geliştirilen ve başarısı test edilen söz konusu mekanizmaların her ilde kurulması ve Yerel Eşitlik Planları hazırlanması tavsiye edilmiştir.

 

Kimlerle çalışıldı (ortaklar/kamu kurumları): İçişleri Bakanlığı, TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Program illerinde yer alan mahalli idareler, üniversite, özel sektör, kamu kurumları ve yerel – ulusal kadın sivil toplum örgütleri

Sonuçlar:

  • 12 ilde Yerel Eşitlik Mekanizmaları bulunmaktadır.
  • 6 ilde Yerel Eşitlik Birimleri’nin çalışma yönergesi hazırlanmış ve onaylanmıştır.
  • 12 ilin Yerel Eşitlik Eylem Planları hazırlanmış, onaylanmış ve uygulanmaktadır.
  • Yerel Kurumlar (İl Özel İdaresi ve Belediyeler) tarafından 2013 Yılı Yerel Eşitlik Eylem Planı uygulanması için toplamda 670.000 TL ayrılmıştır.
  • 2014 yılında YEEPler program illerinde hazırlanan stratejik planlara dâhil olmuştur.
  • Yerel Eşitlik Eylem Planları her 4 ayda bir raporlanmaktadır.
  • 12 ilde yetişmiş 72 toplumsal cinsiyet eşitliği eğitmeni bulunmaktadır.
  • 5 ilde 9 mahallede oluşturulan yapılarla mahalleli kadınlar örgütlenerek yerel yönetimlerden mahallenin ihtiyaçlarını talep etmekte, yerel yönetimler de ihtiyaçları mahalle ölçekli hizmet sunumu ile karşılamaktadır.

 

Ayrıca, 12 ilde 38 sivil toplum projesine hibe desteği verildi. Hibe projeleriyle:

  • 2013 ve 2014 yıllarında 4200 kadın ve çoğu karar alma mekanizmalarında yer alan yaklaşık 900 erkeğe ulaşıldı.
  • 8 kadın yerel yönetimlere seçildi.
  • 1 ilde Yerel Meclis İzleme Komisyonu oluşturuldu.
  • Futbolcu kız çocukları, engelli kadınları, göçmen kadınlar, Roman kadınları, LGBTİ bireyler, evden kaçan kız çocukları, mobbing, yerel medya, erkek katılımı konularında uygulamalar gerçekleştirildi.
  • İllerde kamu-STK işbirlikleri güçlendirildi.
  • Proje uygulamaları ilçelere yaygınlaştırıldı.
  • Bir program ilinde ilk kez bir kadın kooperatifi kuruldu.

 

Web sayfası/sosyal medya hesapları (kampanya/proje/STÖ): www.kadindostukentler.org www.womenfriendlycities.org twitter: https://twitter.com/kadindostukent facebook: Kadın Dostu Kentler-Women Friendly Cities

Belgeler: (poster, broşür vs): Tüm yayınlara (broşür dahil) http://www.kadindostukentler.org/yayinlar.php adresinden ulaşılabilir.

Eklemek istedikleriniz: